انجمن علمی پدافند زیستی کشور و انجمن علمی پدافند غیر عامل در نظام سلامت

زیکا در برزیل قاتل نوزادان و در کلمبیا قاتل بالغان است

وقتی ویروس زیکا قدرت خود را اینچنین در 2 کشور همسایه آمریکای جنوبی با چهرهای متفاوت از مرگ نوزادان و بالغان در مدت کمتر از چند روز و هفته به رخ انسانها میکشد، بسیار سادگی است در کشورمان مدعی شویم پشه ناقل ویروس زیکا را در خارج از مرزهای کشور کنترل میکنیم و اجازه ورود به آن نمیدهیم. شایسته بود، به جای ادعای موفقیت کاذب در میدان مبارزهای که هنوز ویروس و دشمنی در آن وارد و مشاهده نشده، با ارائه گزارش علمی و تجربی از مبتلایان گذشته از کشورهای دیگر به همه مردم این آب و خاک بیاموزیم که تکتک آنها بهعنوان محرم، همراه، همرزم و ساعی در سختترین و پرمخاطرهترین لحظات باید برای هر دفاع منطقی، علمی و موثر در مقابل نفوذ ویروس بیگانه مهیا باشند.  بهعنوان متخصص پوست و عضو هیاتعلمی دانشگاه علومپزشکی تهران که سالها مشاهدات مکرری از بیماریهای مختلف ویروسی را با حضور در کشورهای مختلف از قاره آفریقا تجربه کردهام، بهترین، موثرترین و موفقترین راه مبارزه با بیماریهای خطرناک و هولناک عفونی و ویروسی را گپ و گفتوگو صادقانه با مردم و بیان همه زوایای پنهان بیماری به مردم عزیز کشورمان میدانم.  از این رو، آخرین اطلاعات و اخبار از بیماری ویروس زیکا را که از مراکز معتبر علمی دنیا بهخصوص مرکز مبارزه با بیماریهای واگیردار (CDC ) تهیه و ترجمه شده در اختیار هموطنان عزیز قرار میدهم.  به فرمایش مولا علی(ع) عالم واقعی کسی است که همه اعضا و جوارح آن از علم و عمل سخن بگوید و دیگران را از دانستههای خود مطلع کند.

1. تاریخچه ویروس زیکا
متخصصان به صورت اتفاقی و هنگام پایش سیستماتیک بیماری تب زرد، با نوعی عامل بیماریزا روی میمونهای رزوس مواجه شدند که برایشان کاملا تازگی داشت و این سرآغاز ماجرا بود. حدود ۵ سال بعد در اوگاندا و تانزانیا مواردی از ابتلای انسان به این ویروس گزارش شد. تحقیقات نشان میدهد این بیماری در اثر نیش پشههای آلوده از جنس (Aedes) بالاخص گونه موسوم به (Aedes aegypti) که اغلب در مناطق حاره زیست میکند، به انسان منتقل میشود. لازم به یادآوری است اینگونه پشه در عین حال میتواند ناقل بیماریهای مشهور دیگری مانند دنگی، چیکونگونیا و تب زرد نیز به انسان باشد. این ویروس تا سال 2014 فقط در آفریقا، آسیای جنوب شرقی و جزایر اقیانوس آرام شیوع یافته بود و در آن سال به جزیره ایستر و شیلی گسترش یافت. ویروس زیکا تا ماه مه 2015 به برزیل راه یافت. سال گذشته در برزیل بیش از 84 هزار مورد ابتلا به این ویروس ثبت شد. امسال هفتادمین سال کشف این ویروس است.

2. مسیر ویروس زیکا در آمریکای جنوبی
بعد از برزیل بهعنوان اولین کشور قربانی ویروس زیکا در هفته اخیر که موجب تولد نوزادان با سرهای کوچک (میکروسفالی) شده در مقابل، امروز آخرین خبر از کلمبیا بهعنوان دومین کشور قربانی ویروس زیکا حاکی از مرگ 3 فرد بالغ (یک زن و 2 مرد) به علت ابتلا به بیماری گیلنباره (ضعف شدید عصبی-عضلانی) ناشی از ویروس زیکاست.  
وزارت بهداشت کلمبیا با اعلام وضعیت اضطراری اعلام کرده تا روز هجدهم بهمن ماه نزدیک به 60 هزار نفر در این کشور آلوده به ویروس زیکا شدهاند که نزدیک به 3 هزار نفر آن خانمهای باردار هستند. 3 نفر شامل (یک زن و شوهر و یک مرد دیگر) نیز طی روزهای اخیر بعد از ابتلا به زیکا به یک بیماری عصبی – عضلانی (گیلن باره) مبتلا شدهاند که با عدم پاسخ به درمانهای رایج به کام مرگ رفتهاند.  
نکته قابلتوجه اینکه اگرچه تاکنون زیکا در برزیل بهعنوان اولین زنگ خطر، زندگی نوزادان را با تولد مکرر از نوزادان با سرهای کوچک (میکروسفال) مورد تهدید قرار داده اما برعکس در کلمبیا، عدم گزارش از میکروسفالی نزد نوزادان و شیوع بیماری عصبی–عضلانی (گیلن باره) در حدود 100 بیمار بالغ مبتلا و مرگ 3 تن از آنها، ظاهرا بزرگسالان را هدف قرار داده است.

3. اختلاف در 2 کشور همسایه (برزیل و کلمبیا) هماکنون این اختلاف در 2 کشور همسایه (برزیل و کلمبیا) از بیماری زیکا 2 تئوری را مطرح کرده است.
1- یا در آینده نزدیک کلمبیا با موجی از نوزادان میکروسفال مواجه خواهد شد.
2- یا عوامل دیگر علاوه بر ویروس زیکا در برزیل در بروز و تولد نوزادان میکروسفال نقش داشته که در کلمبیا موجود نیست.
4. ریشه و بنیان ویروس زیکا از کجاست؟
از دسته آربوویروس (Arboviruse) (Flavivirus) و ناقل آن پشه، آدس ایجیپتا و آلبوپیکتوس (Aedes Aegypti) است که شیوع آن در شمال شرقی برزیل در سال 2015 به واسطه نوزادان متولدشده با سر کوچک (میکروسفال) شناخته شد.
این پشهها در مناطق با بارندگی زیاد و برکههای آب راکد و تقریبا دمای کم، زندگی و تخمگذاری میکنند. بهخصوص در ظروف پلاستیکی حاوی آب که مدتها باقی مانده است.

5. علائم ابتلا به ویروس زیکا چیست؟
زیکا، ویروس معروف به بیماری تبدار ملایم است که از طریق گزش حشره به انسان منتقل میشود. شایعترین یافته فرد مبتلا به زیکا تب، راشهاس پوستی، درد مفاصل و قرمزی چشمهاست. علائم بیماری از چند روز تا یک هفته است. درد عضلات و سردرد نیز در مواردی گزارش شده است. بیماران مبتلا بهدلیل علائم ملایم مراجعه بیمارستانی ندارند و طول دوره بیماری تا یک هفته و در موارد نادری ممکن است بیش از یک هفته باشد. این بدان معناست که خون فرد مبتلا برای انتقال بیماری یک هفته یا بیشتر از آن آلوده است.
6. یک فرد مبتلا تا چه مدت میتواند حامل بیماری و عامل انتقال به دیگران باشد؟
و آخرین اطلاعات اینکه یک فرد مبتلا تا چه مدت مخزن بیماری است و موجب ابتلای دیگران میشود؟ جواب، از چند روز تا یک هفته و در مواردی نادر تا چند هفته (کمتر از یک ماه) است.
به همین علت گزارش اخیر از انتقال بیماری از انسان به انسان (خانم مبتلایی که از برزیل به ایالت تگزاس در آمریکا مسافرت کرده و همسرش را مبتلا کرده) دوره کمون یا نهفتگی بیماری زیکا را مبهم کرده است (بیشتر از یک هفته).

7. آیا همه بیماران مبتلا دچار علائم میشوند؟
نه، اتفاقا از هر 5 بیمار مبتلا به زیکا 1 نفر دچار علائم جدی از بیماری برای مراجعه به پزشک و بیمارستان میشود. یعنی اکثر مبتلایان مراجعه به پزشک و درمانگاه ندارند بنابراین در مدت یک یا چند هفته بهدلیل اطلاع نداشتن از بیماری خود موجب انتقال بیماری هستند.

8. علائم بیماری زیکا مشابه چه بیماریهایی است؟
• لپتوسپیروزیس
• مالاریا
• سرخک
• سرخجه
• آنفلوانزا

9. راههای انتقال بیماری زیکا چیست؟
• انتقال از پشه به انسان
• از انسان به پشه
• از انسان به انسان از طریق رابطه جنسی و از مادر به جنین و از طریق زخمهای باز
• انتقال و اهدای خون
نکته مهم اینکه گفته میشود باید پشهها را از تماس با فرد آلوده بهخصوص در هفته اول نجات داد چون پشهها به راحتی مبتلا میشوند و بیماری را به انسانهای دیگر منتقل میکنند.
واقعیت این است که یک فرد مبتلا به زیکا دهها پشه سالم را آلوده کرده و این پشههای آلوده شده صدها انسان دیگر را مبتلا میکنند. بنابراین تلاش ما فقط برای پیشگیری و نجات انسانها نیست بلکه باید برای پیشگیری و مبتلا نشدن پشهها نیز تلاش کرد.
ویروس از خون فرد آلوده به پشه منتقل و سپس از پشه آلوده به فرد سالم منتقل میشود. بنابراین هم پشه موجب ابتلای انسان به زیکا میشود و هم انسان موجب انتقال بیماری به پشه خواهد شد.
اما ممکن است زیکا مستقیما از انسانی به انسان دیگر از طریق تماس جنسی و تماس مستقیم با زخمهای باز منتقل شود.

10. در برزیل چه گزارشی از 35 نوزاد و مادر مبتلا به ویروس زیکا اعلام شده؟
• دور سر همه متولدین از مادران مبتلا مساوی یا کمتر از 2 SD  بوده است.
• 74 درصد از مادران راشهای پوستی را در دوره بارداری ذکر کردند.
• 71 درصد نوزادان به شدت میکروسفال بودند.
• 50 درصد نوزادان یک عارضه عصبی دیگر علاوه بر میکروسفالی هم داشتند.
• هیچ نقص مادرزادی دیگری در نوزادان مبتلا کشف نشد.
• راش پوستی (ضایعات خارشدار پوستی کهیرمانند) در یک دوره یک هفتهای در مادران باردار مشخصه مهمی از ابتلا به ویروس زیکا در مقایسه با سایر ویروسهاست.
• در بررسی اسکن جمجمه و مغز نوزادان مناطق کلسیفیکاسیون در پری ونتیکولار، پارانشیم، تالامیک، گانگلیونهای بازال در یکسوم نوزادان دیده شد.
• بزرگی ونتریکولها ثانویه به آتروفی کورتیکال و سابکورتیکال دیده شد.
• 31 درصد نوزادان پوست اضافی و مواج در سر داشتند.
• همه 35 نوزاد مبتلا به زیکا برای سیفیلیس، توکسو پلاسموزیس، سرخک، سرخجه و سایتومگالو ویروس هرپس، تست منفی داشتند.

11. تشخیص زیکا چیست؟
3 روش مهم شامل: 1- علائم بیماری، 2- محل و زمان مسافرت و 3- آزمایش خون نقش مهمی در تشخیص بیماری دارد.
آزمایش خون شامل
• هفته اول بیماری با تعیین ژن ویروس در سرم بیمار به نام (RT-PCR)
• در هفته دوم یافتن آنتیبادی IgM در خون بیمار مبتلا و آنتیبادی دیگر به نام neutralizing antibodies  کمککننده است.

12. آیا زیکا واکسیناسیون و درمان موثری دارد؟
واکسیناسیون و درمان مشخصی برای پیشگیری و درمان زیکا وجود ندارد اما درمانهای حمایتی شامل
• استراحت کافی و لازم
• مصرف مایعات فراوان
• مصرف مسکن شامل استامینوفن
• پرهیز از مصرف آسپیرین و داروهای دیگر

13. موثرترین راه پیشگیری زیکا چیست؟
لباس با پوشش مناسب تمام بدن، پشهبند، توری برای در و پنجره، مواد دفعکننده پشهها و حذف ظروف پلاستیکی تیره محتوی آب از مهمترین راههای پیشگیری است.
در دسترس نبودن واکسیناسیون و داروی مناسب اهمیت پیشگیری را ضروری میکند.
از این رو، پرهیز از مسافرت به مناطق آلوده و پوشش مناسب و کامل با حفاظت پشهبندهای مناسب بسیار ضروری است.ژ

14. چه توصیهای برای خانمهای باردار دارید؟
• خانمهای باردار از مسافرت به مناطق آلوده در هر ماه از بارداری پرهیز کنند.
• خانمهایی که تصمیم به بارداری دارند باید آن را به بعد از مسافرت موکول کنند.
• هر نوع علامتی از سرماخوردگی در خانم باردار مسافر به مناطق آلوده نیازمند آزمایشات تشخیصی لازم برای مادر و بررسی جنین در ماههای آینده از نظر میکروسفالی است.
• خانمهای باردار و حتی شیرده میتوانند از کرمها و محلولهای موضعی دورکننده پشه در مناطق آلوده استفاده کنند.
• از آنجایی که ویروس زیکا به مدت حداقل یک هفته در خون مادر باردار باقی میماند، میزان درصد آلودگی جنین و شدت اثر آن بر جنین مشخص نیست. از طرف دیگر، شدت علائم بیماری در مادر در میزان ابتلا و شدت آن تعیینکننده نیست.
• اینکه فرزند بعدی هم به زیکا مبتلا میشود مستنداتی ندارد.
• میکروسفالی یا سر کوچک در نوزادان متولدشده تحت عنوان میکروسفالی مادرزادی یا (congenital)  است؛ یعنی جنین در ماههای ابتدایی مبتلا شده اما آیا ابتلای جنین در روزهای آخر بارداری یا زمان تولد میتواند منجر به میکروسفالی اکتسابی یعنی کوچکی سر بعد از تولد شود؟ جواب هنوز نامشخص است.

15. آیا خون و مایع نخاعی نوزادان متولدشده با میکروسفالی آلوده به ویروس زیکاست؟
خون و نخاع 35 نوزاد برزیلی مبتلا در حال بررسی است. اگرچه تاکنون شواهدی از ویروس زیکا یافت نشده اما مردود دانستن آن نیز نیازمند بررسی بیشتر است.   بیماری زیکا چهره متفاوتی در کشورها و نژادهای مختلف دارد.
همچنان خبرهای مختلف و متنوعی از زیکا را شاهد خواهیم بود.

 

خوانده شده 942 بار اصلاح شده شنبه, 12 اسفند 1396 07:52

لینک خبر:



برای ارسال نظر لطفا وارد سایت شوید

انجمن علمی پدافند زیستی کشور و انجمن علمی پدافند
غیر عامل در نظام سلامت

تصاویر

Top